Op een koude januaridag, waarop de stad licht bedekt was met sneeuw, vond de kick-off van de Kring Verslaving plaats. Binnen stond ontmoeting, uitwisseling en gezamenlijke ambitie centraal.

Het Amsterdamse Netwerk Ervaringskennis (ANE) nam het initiatief voor deze kring. Doel is om ervaringskennis, professionele expertise en systeemkennis samen te brengen rond het thema verslaving. Niet naast elkaar, maar met elkaar. De kick-off vormde het startpunt van een gezamenlijke zoektocht: waar willen we ons als kring mee bezighouden bals het gaat om verslaving – en hoe?

Een gezamenlijke ambitie

Tijdens de opening werd stilgestaan bij het belang van ervaringskennis in het gesprek over verslaving. De ambitie is om een plek te creëren waar verschillende perspectieven gelijkwaardig samenkomen en waar ruimte is voor dialoog, kennisdeling en gezamenlijke actie.

In de voorstelronde deelden deelnemers hun achtergrond, betrokkenheid bij het thema verslaving en hun verwachtingen van de kring. De groep bestond uit ervaringsdeskundigen, professionals uit zorg en sociaal domein en netwerkpartners. Wat hen verbond was een gedeelde behoefte aan meer uitwisseling, verdieping en samenwerking – over de grenzen van organisaties en disciplines heen.

Waarom deze kring?

De Kring Verslaving is ontstaan vanuit signalen uit de praktijk: versnipperde kennis, gebrek aan samenhang en beperkte ruimte voor de ervaringsstem in beleid, training en uitvoering. Deze kick-off werd gezien als een belangrijke eerste stap in het bouwen aan een netwerk waarin kennis en ervaring elkaar versterken.

In gesprek over inhoud en richting

Een groot deel van de bijeenkomst stond in het teken van inhoudelijke uitwisseling. Thema’s die naar voren kwamen waren onder meer:

• Hoe geef je vorm aan een kring?Het belang van een veilige structuur met heldere afspraken over doel en grenzen: wat doen we wel, en wat doen we niet?
• Ervaringskennis en systeemkennis De waarde van het meenemen van de beleving van mensen met een verslaving in trainingen en beleid werd onderstreept. Denk aan gevoelens van kleinheid of vervreemding. Methodieken zoals motivational interviewing werden genoemd, mits deze met voldoende tijd en aandacht worden toegepast.
• Samenwerking en kennisdeling Er werd een gebrek aan kennis gesignaleerd bij instanties over alternatieven naast standaard doorverwijzingen, zoals zelfhulpgroepen. De vraag werd gesteld hoe systemen beter kunnen aansluiten bij wat iemand werkelijk nodig heeft.
• Wat doen we wel / wat doen we niet? Genoemd werden onder meer: bijeenkomsten met netwerkpartners, workshops, buurtgerichte initiatieven en aandacht voor naasten en specifieke doelgroepen zoals ouderen. Tegelijkertijd werd duidelijk dat de kring geen ‘leurorganisatie’ wil zijn; vrijwilligheid en intrinsieke motivatie staan voorop.
• SysteemvragenTijdgebrek bij professionals, financieringsstructuren en beperkte ruimte voor maatwerk kwamen nadrukkelijk aan bod. De wens werd uitgesproken om partijen zoals zorgverzekeraars en grote instellingen actiever met elkaar in gesprek te brengen.

Energie voor vervolg

In de gezamenlijke terugkoppeling werd geconcludeerd dat er veel energie en gedeelde urgentie is om met de Kring Verslaving verder te gaan. De bijeenkomst werd ervaren als een waardevolle eerste stap in het bouwen van vertrouwen, gezamenlijke taal en focus.

Er is afgesproken om een vervolgafspraak te plannen en concreter te worden over thema’s, werkwijze en betrokken partijen.

Informeel napraten bij TruColours

De bijeenkomst werd afgesloten met een informeel napraten bij TruColours. Deze laagdrempelige ontmoetingsplek bood ruimte voor verdere uitwisseling en ontmoeting. Bezoekers sloten aan bij het gesprek, wat zorgde voor extra perspectieven vanuit het dagelijks leven en ervaringskennis.

Juist in die informele setting werd zichtbaar waar de kracht van de kring ligt: in ontmoeting, gelijkwaardigheid en samen zoeken naar wat werkt.

Vorig jaar is binnen ANE een voorzichtige start gemaakt met de kring Verslaving.

ANE is een verbindend netwerk waarin we gelijkwaardig samenwerken. Dat doen we door het netwerk te organiseren in kringen: diverse en inclusieve groepen van ambtenaren, ervaringsdeskundigen en andere professionals. 

Binnen de kring Verslaving delen en ontwikkelen we samen kennis. We wisselen inzichten uit over onder andere verslavingsbeleid, een mensgerichte aanpak en het doorbreken van stigma. Met deze gedeelde kennis onderzoeken we waar en hoe we invloed kunnen hebben. Graag nodigen we jullie uit om hierbij aan te sluiten.

Datum: 29 januari van 14.00 uur tot 16.00 uur
Locatie: TruColours, Geschutswerf 12 – 14, 1018 BX Amsterdam
Inloop vanaf 13.30 uur

Op 8 oktober willen we samen kijken naar de documentaire “Zonder ons geen wij”. Volgens deskundigen zorgt de afname van sociale contacten voor een ondermijning van de democratie. De documentaire won op het filmfestival van Jacksonville de juryprijs.

De Amerikaanse schrijver en politicoloog Robert Putnam, die aan het woord komt in Zonder Ons, Geen Wij, betoogt in zijn boek Bowling alone dat de terugloop van clubs zoals bowlingverenigingen funest kan zijn voor de democratie in de Verenigde Staten. “Het gaat niet om het bowlen, maar om de verbinding”, aldus Putnam. Zijn onderzoek liet zien dat het kleiner worden van sociale netwerken uiteindelijk een domino-effect heeft op gemeenschapszin, vertrouwen en democratisch burgerschap. Putnams boodschap is uiteindelijk bedrieglijk simpel: ga bowlen. Of bedenk iets anders, zolang ’t maar met anderen is. Word, kortom, een joiner. Want anders gaan we met z’n allen naar de haaien.

Na het kijken van de documentaire gaan we graag in gesprek over hoe is het om aangesloten te zijn bij het netwerk? Wat betekend ANE voor jou? Wat verwacht je van ANE? Heb je ideeën voor de toekomst?

Locatie: Huis van de Buurt De Boomsspijker, Recht Boomssloot 52, 1011 EC Amsterdam

Tijd: Inloop vanaf 14.00 uur en borrel vanaf 17.00 uur

Aanmelden kan via: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf9pT3mweeI6eNwLE7U1FWQXiAYOYMbATrlNFherYijwOJ5LQ/viewform?usp=header

Op dinsdagmiddag 8 juli 2025 vond in het kader van het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis (ANE) het eerste college van het jaar plaats. De bijeenkomst stond volledig in het teken van netwerkondersteuning bij mensen die (dreigend) dakloos zijn. Centraal stond de vraag: hoe bouw je aan herstel als je netwerk is beschadigd of zelfs verdwenen?

Het college werd verzorgd door Max Huber, onderzoeker bij HVO-Querido, en Jovanka de Boer, persoonlijk begeleider en ervaringsdeskundige. Wat volgde was een open, persoonlijke en inzichtgevende middag die theorie en praktijk met elkaar wist te verbinden.

“Een netwerk is geen luxe, maar noodzaak”

Max Huber beet het spits af. Hij vertelde over een onderzoeksproject dat de afgelopen jaren in Amsterdam en Haarlem liep, waarin gekeken werd naar de inzet van netwerkondersteuning voor mensen in de maatschappelijke opvang. Hij schetste een helder beeld van de praktijk: veel mensen die dakloos raken, zijn niet alleen hun huis kwijt, maar ook hun netwerk. En wie niemand meer om zich heen heeft, blijft vaak langer in zorg of raakt opnieuw in de problemen.

Volgens Huber is het hebben van betekenisvolle relaties geen ‘extraatje’, maar een fundamentele menselijke behoefte. Sterker nog, het kunnen van betekenis zijn voor een ander blijkt net zo belangrijk als zelf steun ontvangen. Toch gaat het in de praktijk vaak mis. Veel beleid is nog steeds gericht op het ‘ontzorgen’ via het activeren van het netwerk, in plaats van het opbouwen ervan.

De praktijk is weerbarstig

De netwerkondersteuners waarover Huber sprak, zijn professionals die cliënten begeleiden in het herstellen of uitbreiden van hun sociale relaties. Maar hij gaf ook aan dat dit in de praktijk complex is. 

Huber vertelde ook over structurele obstakels:

• Beleid dat te veel verwacht van informele netwerken;
• Zorgsystemen die niet zijn ingericht op het betrekken van familie of vrienden;
• Opleidingen waarin collectief werken nauwelijks aandacht krijgt;
• En opvanglocaties die niet uitnodigen tot het ontvangen van naasten.

Toch zag hij ook mooie voorbeelden van herstel: mensen die opnieuw contact zochten met familieleden, cliënten die zelf weer verantwoordelijkheid namen in hun sociale omgeving, en netwerkondersteuners die vanuit vertrouwen duurzame relaties hielpen opbouwen.

Vanuit de buik: het verhaal van Jovanka

Na Max’ verhaal nam Jovanka de Boer het woord. Ze had geen PowerPoint nodig. Haar verhaal kwam rechtstreeks uit haar hart – en haar leven. Ze vertelde over haar eigen verleden: tien jaar lang verslaafd, dakloos, vervreemd van haar familie. “Ik had niks meer. En toen ik eindelijk hulp kreeg, wilden ze dat ik mijn ouders zou uitnodigen voor een gesprek. Maar ik kon dat nog helemaal niet aan.”

Die confrontatie met haar eigen verleden, zei Jovanka, maakte haar nu extra scherp in haar werk als persoonlijk begeleider. “Het is zó belangrijk dat je aansluit bij waar iemand staat. Als je te snel gaat, sla je mensen stuk.”

Jovanka benadrukte dat herstel niet altijd via familiebanden hoeft te lopen. “Soms is een familieband niet veilig. Dan moet je durven kijken naar alternatieven: vrienden, lotgenoten, of gewoon iemand die met je een kop koffie drinkt.” Ze vertelde over hoe ze met kleine stappen mensen helpt om weer verbinding te maken – met zichzelf en met anderen. “Een peukie roken. Een keer Samen wandelen. Soms begint het daarmee.”

In het gesprek dat volgde, werd duidelijk hoe lastig het is om netwerkondersteuning goed te organiseren. Te vaak wordt het als een ‘extraatje’ gezien. Terwijl juist in het werken aan relaties de sleutel ligt voor herstel en duurzame verandering.

Beide sprekers benadrukten dat netwerkondersteuning structureel verankerd moet worden:

• Het moet onderdeel zijn van opleiding, beleid en praktijk;
• Er moeten voorzieningen komen om ook informele netwerken een plek te geven;
• Professionals moeten tijd, ruimte en steun krijgen om het goed te doen;
• En ervaringsdeskundigen – zoals Jovanka – moeten actief betrokken worden in ontwikkeling en uitvoering.

De kracht van het informele

Wat vooral naar voren kwam, is de kracht van het informele. Het zijn niet de zorgsystemen die mensen genezen, maar de kleine, menselijke verbindingen. En juist daar zit het potentieel – én de uitdaging. Want het vraagt lef van organisaties om af te stappen van standaardisatie, en ruimte te maken voor ‘rommelruimte’, zoals Jovanka het noemde: ruimte voor nabijheid, onvoorspelbaarheid, en echte ontmoeting.

Tot slot

Het college eindigde met een warme oproep om de beweging die is ingezet, levend te houden. Niet als project, maar als houding. Want netwerkondersteuning gaat uiteindelijk over iets fundamenteels: gezien worden, erbij horen, ertoe doen.

Of zoals Jovanka het zei:

“Je helpt iemand niet alleen met een huis of een baan. Je helpt iemand door hem weer mens te laten zijn tussen andere mensen.”

De presentatie van het college staat hier: https://amsterdamsnetwerkervaringskennis.nl/wp-content/uploads/2025/07/Eindpresentatie-SNF.pptx

Samenvattend: Henna Kappar vertelde over de noodzaak om aandacht te besteden aan de emotionele belasting die schulden met zich meebrengen. Hoscar Flores Pineda gaf zijn visie vanuit zijn ervaringen binnen het buurtteam, en Yasmine Bayoumy gaf vanuit haar ervaring als beleidsadviseur aan waarom ervaringskennis voorwaardelijk is om in beleid en uitvoering te kunnen laten aansluiten bij mensen die in armoede leven. 

Hun inleidingen waren bedoeld om te inspireren, mee te denken en mee te praten over de vraag waarom ervaringskennis essentieel is om het probleem armoede te verminderen.